حجتالاسلام صالحپرور، مُدرس حوزه علمیه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با اشاره به برگزاری تجمعات شبانه و ارائه محتوای تبیینی در فضای باز، اظهار کرد: آنچه امروز در تجمعات مردمی با آن مواجه هستیم، نوعی سخنرانی میدانی است که در ادبیات رایج از آن با عنوان «استیج» یاد میشود؛ در حالیکه این واژه معادل فارسی دقیقی ندارد و لازم است برای آن عنوانی متناسب در نظر گرفته شود.
وی با بیان اینکه این شیوه ارائه با منبر تفاوتهایی دارد، افزود: منبر قالب شناختهشدهای در فضای مسجد، حسینیه و محیطهای بسته است و غالباً بهصورت نشسته انجام میشود؛ اما سخنرانی میدانی عموماً در فضای باز، در میان جمعیت و بهصورت ایستاده صورت میگیرد. این تفاوت قالبی، اقتضائات متفاوتی در شیوه ارائه و ارتباط با مخاطب ایجاد میکند.
این مُدرس حوزه علمیه با اشاره به پیشینه تاریخی این نوع خطابه گفت: در سیره پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) و اهلبیت(علیهمالسلام)، موارد متعددی از سخن گفتن در فضای باز و خارج از قالب منبر وجود دارد. پیش از ماجرای ستون حنانه در مسجدالنبی، پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) در مواردی ایستاده و در فضای عمومی برای مردم سخن میگفتند. همچنین در غدیر خم، آن حضرت بر فراز جهاز شتران ایستادند و خطبه ایراد کردند که این قالب، منبر به معنای متعارف آن نبود.
وی ادامه داد: در خطبههای حضرت سیدالشهدا(علیهالسلام) از مدینه تا کربلا نیز مواردی وجود دارد که سخنرانی در منزلگاهها و در میان جمع انجام شده و لزوماً بر منبر نبوده است. بنابراین، اصل خطابه در میدان و فضای باز، ریشه در سنت تبلیغی معصومان(علیهمالسلام) دارد.
حجتالاسلام صالحپرور با اشاره به شرایط کنونی، اظهار کرد: در وضعیت فعلی که بخش قابل توجهی از برنامههای مذهبی و تجمعات در فضای باز و کف خیابان برگزار میشود، طلاب باید مهارت سخنرانی میدانی را در کنار منبر بیاموزند. این امر به معنای تضعیف منبر نیست؛ منبر جایگاه خود را دارد، اما شرایط اقتضا میکند مهارتهای مکمل نیز تقویت شود.
وی با تأکید بر ضرورت حضور ملبس روحانیت در تجمعات مردمی، تصریح کرد: تا زمانی که طلبه بهصورت ملبس در صحنه حاضر نباشد، طبیعی است که زمینه دعوت برای سخن گفتن فراهم نمیشود. حضور فعال و در معرض بودن، خود زمینهساز فرصتهای تبلیغی است.
این مُدرس حوزه علمیه پیشنهاد کرد: طلاب میتوانند از فضاهای کوچکتر و غیررسمی آغاز کنند؛ مانند جمعهای محدود در خیابانها، کنار ایستگاههای خدماتی یا در کنار گروههای مردمی. تجربههای ابتدایی، ترس از اجرا را کاهش میدهد و اعتمادبهنفس ایجاد میکند. حتی همراهی با سخنرانان دیگر و حضور کوتاه چند دقیقهای در کنار آنان میتواند آغاز مناسبی باشد.
وی افزود: گاهی میتوان از ظرفیت دوستان و همکاران برای ایجاد فرصت سخنرانی استفاده کرد؛ حضور کوتاه، حتی چند دقیقهای، در یک برنامه محلی یا مردمی، تمرینی جدی برای ورود به عرصههای بزرگتر است.
حجتالاسلام صالحپرور با اشاره به اهمیت آمادگی پیش از اجرا، گفت: سخنران باید محتوای خود را پیشتر تمرین کرده باشد. اجرای تمرینی برای خانواده، دوستان یا حتی در خلوت، باعث تسلط بیشتر میشود. هرچه ارائه بیشتر تمرین شود، در میدان روانتر و اثرگذارتر خواهد بود.
وی در ادامه به «قطعه آغازین» در سخنرانی میدانی اشاره کرد و گفت: در فضای میدان، آغاز سخن بسیار تعیینکننده است. برخلاف منبر که با مقدمههای متعارف آغاز میشود، در سخنرانی میدانی باید در همان لحظات نخست توجه جمعیت جلب شود. این آغاز میتواند با شعار، شعر حماسی، جملات کوتاه اثرگذار یا تعریف از مخاطبان صورت گیرد.
این مُدرس حوزه علمیه افزود: آغاز با شعار یکی از شیوههای رایج است؛ سخنران میتواند با چند شعار هماهنگ و پرانرژی، فضای جمعیت را با خود همراه کند و سپس وارد بحث اصلی شود. همچنین استفاده از اشعار حماسی و ابیات اثرگذار، بهویژه متناسب با فضای اجتماعی و شرایط روز، میتواند به عنوان قطعه آغازین مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: گاهی نیز آغاز با تعریف از مخاطبان و قدردانی از حضور آنان، موجب تقویت ارتباط عاطفی میشود. توصیف جمعیت، اشاره به حضور خانوادهها و روحیه ایستادگی مردم، میتواند مقدمهای برای ورود به محتوای اصلی باشد.
حجتالاسلام صالحپرور با تأکید بر نقش لحن در سخنرانی میدانی، گفت: در میان انواع لحنهای خطابی، در فضای میدان دو لحن بیش از سایرین کارآمد است؛ نخست لحن حماسی که بر تقویت روحیه امید، مقاومت و ایستادگی تأکید دارد و دوم لحن توبیخی که در مواجهه با دشمنان و جریانهای معاند به کار میرود. این دو لحن با اقتضای فضای میدانی سازگارتر است.
وی خاطرنشان کرد: سخنران باید با تسلط بر محتوا، توکل و توسل، و آمادگی روحی وارد میدان شود. حتی اگر فرصت کوتاه باشد، اجرای صحیح چند دقیقهای میتواند تأثیرگذار باشد و زمینه دعوتهای بعدی را فراهم کند.
این مدرس حوزه علمیه در پایان تأکید کرد: ورود طلاب به عرصه سخنرانی میدانی، یک ضرورت تبلیغی در شرایط فعلی است و اگر با آمادگی، تمرین و حضور فعال همراه شود، میتواند به تقویت جریان تبیین در سطح جامعه منجر شود.
نظر شما